KMV Harmonie

De KMV Harmonie is een vaste gebruiker van het Dorpshuis.

Geschiedenis

'Harmonie', de oudste vereniging op Wieringen.

Door Gea Klein-Hamming, in samenwerking met het bestuur van 'Harmonie'.

Muziek, een klankboord dat ons gehoor stimuleert.

Muziek, ook wel toonkunst genaamd, is nauw verwant aan poëzie. Alle culturen hebben in alle tijden muziek gekend, wel wordt deze kunst op verschillende plaatsen en tijden weer anders beoefend en ervaren.

Een definitie van muziek is daarom moeilijk te geven, wat de grote verscheidenheid aan stijlen verklaart. Een feit is echter wel dat het bij muziek gaat om hoorbare en onhoorbare elementen, zoals pauzes. Door specifieke muziekinstrumenten te gebruiken wordt de stijl van de muziek bepaald.

Muziek is een tijdskunst. Zolang de mens leeft, moet hij ook hebben geblazen en getrommeld. Veelal om signalen door te geven. Een trompet of trom was eigenlijk het enige geschikte middel om een signaal snel en over grote afstand door te geven. Muziekinstrumenten speelden onder andere een belangrijke rol in de communicatie van militairen. De Romeinen hadden al voor de Middeleeuwen hun 'militaire kapel'. Ieder leger werd voorgegaan door een eigen groep muzikanten.

Door de eeuwen heen ontwikkelde de blaasmuziek zich steeds verder, nieuwe technieken verbeterden de bestaande instrumenten, en maakten nieuwe toepassingen mogelijk. Zo werd het eenvoudiger om in groepsverband te spelen en werd muziek voor meer mensen bereikbaar.

In de 18^e eeuw gaf opnieuw het leger een belangrijke impuls voor hedendaagse fanfares en harmonieën. Ze namen de saxhoorns en saxofoons op in hun orkesten. Dit goede voorbeeld deed volgen: bugels, baritons en allerhande saxofoons drongen ook door in de burgerij.

In de 19^e eeuw stond het muziekleven onder invloed van nieuwe sociale en pedagogische opvattingen. De Maatschappij tot Nut van 't Algemeen -opgericht in 1784- stimuleerde de volkszang en de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst -opgericht in 1829- droeg bij tot de ontplooiing van het concertleven. Door deze stimulans werden er vanaf 1870 in steeds meer plaatsen, in Nederland, blaasorkesten opgericht, zo ook op Wieringen.

Wieringen en verenigingen.

Immigratie moet voor 1850 zeer gering geweest zijn. Het gemiddelde aantal inwoners was tot die tijd 1500. In 1849 waren er bij een telling: 197 huizen, 321 gezinnen en 1670 bewoners. Wieringen is een kleine gemeenschap die op zichzelf is aangewezen en waar de economische omstandigheden van dien aard zijn dat men weinig belangstelling heeft voor activiteiten. De Wieringers worden getypeerd als gemoedelijk, verdraagzaam, goedaardig en oprecht maar met een uiterst langzaam tempo. Een typisch Wieringer uitdrukking is dan ook: 'Ik lijk er maar niet toe te kunnen komme".

Door de indijking van de Polder Waard Nieuwland in 1846 verdubbelde het aantal inwoners tot 3000. Hoofdzakelijk landbouwers uit Westfriesland en Groningen, gebieden waar het verenigingsleven al in volle gang was. Door de invloed van deze 'nieuwe' inwoners komt er vanaf de tweede helft van de 19^e eeuw op Wieringen een opbloei. Er komt plaats voor het geestelijke leven, een afdeling van 't NUT, een zangkoor en de 'Harmonie'.

De eerste vereniging is de plaatselijke afdeling van de 'Hollandse Maatschappij van Landbouw, opgericht in 1847, dan volgt de 'Burger Brandwaarborg Maatschappij', opgericht in 1886. De 'Harmonie' is de derde vereniging die wordt opgericht, 5 oktober 1887, een vereniging waar muziek wordt gemaakt en toneel wordt gespeeld.

De Zuiderzeewerken bracht opnieuw nieuwe inwoners naar Wieringen, waardoor het volkskarakter van de Wieringers in positieve en negatieve zin verder veranderde. Het verenigingsleven kwam helemaal op gang maar het gemoedelijke karakter van de oorspronkelijke bewoners werd minder. Er komen maatschappelijke en sociale veranderingen waarin bewoners van 'buiten' het initiatief nemen en er komen nieuwe vormen van vrijetijdsbestedingen.

De 'Harmonie' een fanfareorkest.

Een fanfareorkest bestaat uit koperblazers waaronder veel bugels, saxofoons en slagwerk. Vanouds her is het musicerende fanfareorkest bekend als hèt orkest dat al marcherend op de maat door de straten gaat en bij elk feestelijk evenement zijn kunnen ten gehore brengt. Het is nu een typisch Nederlandse en Belgische orkestvorm die muziek speelt die varieert van mars- tot popmuziek en van klassiek tot filmmuziek. De beste orkesten bevinden zich in deze landen. Nederland telt ruim 2000 fanfare- en harmonieorkesten.

Rederijkerskamer 'Al doende leert men'.

'..Vermoedelijk is een andere culturele traditie ook van invloed geweest op het ontstaan van de Wieringer muziekvereniging 'Harmonie'. Sinds de 14^e eeuw kent men rederijkerskamers, waarin aanvankelijk geestelijke broederschappen en later de hogere maatschappelijke klasse zich bezighielden met het beoefenen van de leer der welsprekendheid, met de dichtkunst en met het toneelspel. Misschien is het aan de Franse Revolutie met haar leuze 'Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap' te danken dat omstreeks 1850 ook de maatschappelijke middenklasse aan de activiteiten van de rederijkerskamers gaat deelnemen. Op het platteland was het dikwijls de schoolmeester die hierbij een belangrijke rol speelde.

Niet zelden vervaagde de literaire doelstelling en naar gelang de ambitie van het gezelschap ging men zich meer toeleggen op eenvoudig toneelspel en op muziek. Omstreeks die tijd ligt het eiland Wieringen tamelijk geïsoleerd en men leeft er een overwegend sober bestaan. Toch bereikte het toonaangevende stadse culturele leven via nauwe handelsbetrekkingen met Amsterdam, het eiland.

Op 5 oktober 1887 vond de oprichting van de muziekvereniging plaats. De leden van de nieuwe vereniging, waaronder schoolmeesters, houden zich naast het musiceren ook intensief bezig met toneelspel en het is aannemelijk dat deze combinatie van activiteiten goed aanslaat bij de bevolking. We zien namelijk enige jaren na de oprichting de rederijkerskamer 'Al doende leert men' ter ziele gaan, waarna zij haar bezittingen schenkt aan 'Harmonie'... '.

Citaat uit 'Gulden Noten', August Pruimboom.

In de periode 1300-1500 was er in Nederland weinig vertier. Mensen gingen toen met een clubje bij elkaar liederen zingen , dichten en en toneelstukken spelen. Dit gebeurde vooral in de Zuidelijke Nederlanden, later verplaatste deze ontwikkeling zich ook naar het Noorden. Rederijkers bestaan nog steeds, de meeste rederijkerskamers zijn tegenwoordig gezelligheidsverenigingen.

'Harmonie' vanaf 1887 tot nu.

De vereniging wordt opgericht door mensen uit de middenklasse, mensen die zich een hobby konden veroorloven en het zijn hoofdzakelijk mensen uit de Nederlands-hervormde bevolkingsgroep. Na 1895 treden ook Rooms Katholieke leden toe, later gevolgd door Doopsgezinden. Met alle kerkelijke verplichtingen wordt rekening gehouden, zo wordt het voorjaarsconcert in verband met de vasten periode verzet naar eind februari.

De twee schoolmeesters Rijkeboer en Keulen, Jan Bruul en zoon Piet Bruul, Nan Poel, de mensen van het eerste uur, hebben niet alleen de vereniging opgericht maar hebben zich ook vele jaren ingezet voor de vereniging. De overige initiatiefnemers tot de oprichting kwamen toch uit de zelfstandige beroepen, een handelaar / vrachtschipper, een visserman en enige zelfstandige ambachtslieden.

De vereniging had verschillende soorten leden, kunstlievende leden -tegenwoordig donateurs- , aspirant- en werkende leden. Een erevoorzitter en een beschermheer werden aangezocht, zij moesten representatief zijn en over enige financiële middelen beschikken, het bekende achterdeurtje.

Om in het korps te worden opgenomen moest men voor een examencommissie verschijnen die bestond uit enkele meer bedreven muzikanten. De eerste leden hebben waarschijnlijk door zelfstudie hun muzikale kennis en vaardigheden verkregen. Wel is bekend dat de Wieringers van oudsher een muziekminnende bevolking had. In de notulen van de vereniging wordt melding gemaakt dat in veel woningen op Wieringen een piano, viool of trekharmonika aanwezig was.

Het is meester Rijkeboer die de leiding neemt, onder hem wordt er op zondagmiddag gerepeteerd in een schoolgebouw in Hippolytushoef. Er is gekozen voor de zondagmiddag omdat de zaterdag een gewone werkdag is en de leden op zondagmorgen naar de kerk gaan. Om in het schoolgebouw te kunnen oefenen schenkt burgemeester van Kempen twee nieuwe olielampen, de schenking van dit 'kolossaal licht' wordt zeer gewaardeerd.

Vanaf het begin vindt de 'Harmonie' het belangrijk om zich in te zetten voor de gemeenschap. Diverse uitvoeringen, muziek en toneel, worden er gegeven. Het orkest heeft een sociale functie, de activiteiten vormen een prettige onderbreking van het dagelijkse ritme. Vooral is zo'n tamelijk geïsoleerde gemeenschap als Wieringen. Er wordt opgetreden tijdens Nutsavonden, Koninginnedagen, serenades gebracht en de muziek wordt verzorgd bij andere georganiseerde evenementen, zoals harddraverijen, landbouwtentoonstellingen, arrenslee- en fakkeltochten. In 1896 biedt de bevolking als blijk van waardering de vereniging een vaandel aan. Aan de maaksters van dit vaandel wordt een extra uitvoering aangeboden en men maakt een rondgang door het dorp op de klanken van een door de directeur gecomponeerde Vaandelmars. In datzelfde jaar wacht men de nieuwe burgemeester Kolff aan De Haukes op, om zijn intrede met muziek te begeleiden. Op 7 juni 1902 krijgt de opvolger van Kolff, de heer Cavalje, een gelijkwaardige verwelkoming. Er wordt, door de jaren heen, veel aandacht besteed aan een goede relatie met de burgemeesters, zo krijgt Cavalje tijdens zijn ondertrouw en huwelijk gelukstelegrammen aangeboden en bij terugkomst van de huwelijksreis de klanken van 'Harmonie'.

Om aan uitvoeringen, festivals en concoursen, gehouden in onder andere Winkel, Kolhorn, Avenhorn en Wieringerwaard, mee te kunnen doen maakt het gezelschap lange dagen. Eerst met de boot vanuit Den Oever of de Haukes naar Medemblik, Kolhorn of van Ewijcksluis en vandaar uit wordt de reis vervolgd met de trein of paard en wagen. Wel is het, volgens de notulen, altijd een gezellige boel, het spelen van de muziek begint namelijk al bij vertrek. Het mes snijdt aan twee kanten; voor velen uit het korps zijn deze uitstapjes een eerste kennismaking met de regio en voor de mensen op het platteland zijn deze muzikanten een welkome onderbreking van de dagelijkse sleur.

….Donderdag 23 mei 1895 neemt men voor het eerst deel aan een concours. Daags tevoren gaat men 's nachts om twaalf uur onder zeil naar Medemblik, waar men 's morgens om drie uur arriveert. Na een korte rustperiode vertrekt men om negen uur onder tromgeroffel naar het station om de trein naar Oosthuizen te nemen. Er was afgesproken dat hier een stoomboot naar Beets zou liggen. Tot grote teleurstelling van 'Harmonie' en andere korpsen ziet men deze juist vertrekken, waardoor men pas om elf uur in Beets aankomt.'Harmonie' moet als laatste uitkomen in de afdeling Lecture â Veu. Voor het einde van de wedstrijd moet men alweer vertrekken, om de trein te kunnen halen. Aan het station te Medemblik heeft zich een grote menigte verzameld in de veronderstelling dat 'Harmonie' evenals 's morgens met muziek door de stad zal gaan. De aanwezige politiebeambten zeggen dat zij dit met een bekeuring zullen honoreren. Onder aanmoediging van het publiek richt de directeur enkele opmerkingen richting de agenten en gaat met de secretaris naar de burgemeester. Deze geeft toestemming en ontvangt als dank een serenade. Om elf uur 's avonds vertrekt men om na een acht uur durende reis in De Haukes aan wal te gaan. In het lokaal van S. de Vries (nu café de Postboot) wordt een 'morgenoor of pierenverschrikker' genomen en worden een paar nummers muziek gemaakt. Vandaar uit vertrekt met per korrie (platte wagen) naar het raadhuis in Hippolytushoef, en speelt men nogmaals. Dan in het café nog een afzakkertje en het concours is ten einde……..

Uit het later toegezonden juryrapport bleek dat het korps vierde was geworden maar met een kanttekening dat men nog veel moest leren.

Doordat 'Harmonie' overal optreedt waar zich de gelegenheid voordoet, wint het gezelschap aan populariteit. Harmonie loopt als een rode draad door het leven van de Wieringers, in voor- en tegenspoed geeft het orkest blijk van belangstelling. Het verzorgen van muziek of toneel voor andere verenigingen of kasteleins, dit niet alleen op Wieringen, vormt een belangrijk deel van de inkomsten.

In de loop van 1894 komt er een verzoek om mee te werken aan de oprichting van een Noord-Nederlandse Muziekbond voor Harmonie- en Fanfarekorpsen. Op zondag 18 november vertrekken enkele leden naar Hoorn voor een vergadering, maar door windstilte en mist arriveren zij als de vergadering is afgelopen. De leden ontvangen een verslag van de vergadering, daarin wordt 'Harmonie' verzocht om met twee afgevaardigden in het bestuur plaats te nemen. Het bestaan van de bond is van korte duur, er is een tekort aan aangesloten korpsen. De bond wordt in 1897 opgeheven.

In 1903 is er de Noord-Hollandse Bond van Harmonie en Fanfare gezelschappen, 'Harmonie' sluit zich niet aan bij deze bond. Ondanks de voordelen wenst men zich liever niet te binden aan de verplichtingen die het lidmaatschap met zich meebrengt.

Het is niet altijd vrolijkheid bij de Harmonie, de dood van de heer Keulen na een kort ziekbed, in 1895, roept bij de leden van de vereniging veel emoties op. Het is het eerste sterfgeval binnen de vereniging. Samen met het gemeentebestuur en de school wordt een grafsteen aangeboden. Doordat het emotioneel van enkele leden teveel vraagt, wordt de treurmars aan de groeve niet gespeeld.

Van andere orde is de oversteek naar de vaste wal, is het niet de harde wind en regen die de instrumenten van slag brengt dan wel de windstilte waardoor vertragingen ontstaan. De overtochten in de winter zijn door sneeuw en ijsgang dikwijls riskante aangelegenheden.

Eerste kerstdag 1896 zal men in Wieringerwaard optreden. Nauwelijks van wal zegt de schipper dat het wel negen uur kan worden eer men Nieuwe Sluis zal hebben bereikt. Halverwege besluit men om maar ergens aan de dijk aan wal te gaan en de reis verder te voet af te leggen. De schuit keert terug naar Van Ewijcksluis om vandaar de instrumenten per rijtuig te laten volgen. Na afloop van het optreden wordt alles zo spoedig mogelijk op een wagen geladen, die het gezelschap weer naar boord brengt. Op de terugreis beginnen de moeilijkheden opnieuw, omdat het schip wegens lage waterstand enige uren vast komt te zitten……..

In het jaar 1900 is het zeiltijdperk voor 'Harmonie' voorbij, men gaat dan per motorschip.

Aan inzet en bereidheid om muziek te spelen ontbreekt het niet bij de leden. Muziek maken kan bij alle gelegenheden, dat blijkt in 1898 wanneer men 's morgens medewerking verleend aan een liefdadigheidsuitvoering voor gedupeerden van een brand in Schagerbrug en 's avonds speelt men bij de heer Koorn omdat de vernieuwde koepel in de bovenzaal in gebruik wordt genomen. Het korps speelt tijdens het bezoek van de Commissaris der Koningin aan het eiland. Dit bezoek inspireert tot de aanschaf van nieuwe uniformjassen, waarin tijdens Koninginnedag het korps is te beluisteren. De dag na Koninginnedag speelt het korps tijdens het schoolfeest op verzoek van de 'Vereniging ter bevordering van getrouw schoolbezoek' en 's avonds wordt er een uitvoering gegeven.

Er komen verzoeken binnen vanuit Aalsmeer, Barsingerhorn en Kolhorn om daar de kroningsfeesten van Koningin Wilhelmina luister bij te zetten. Men besluit in de tuin van de heer Asjes te spelen.

Met de wind in de zeilen koerst men op het koperen jubileum aan. In besloten kring wordt dit op 17 april 1900 herdacht in de bovenzaal van het etablissement van de heer Koorn. Naast de aanhang van muzikanten en tonelisten zijn hiervoor de burgemeester met gemeenteraad en het bestuur van de zangvereniging 'Excelsior' uitgenodigd..

Ter gelegenheid van het koperen jubileum organiseert 'Harmonie' op 1 juli 1900 een festival. Het probleem om de korpsen naar Wieringen te krijgen wordt opgelost door diverse bijdragen uit de kas, het feestcomité en de burgemeester waardoor de drempel naar Wieringen dusdanig wordt verlaagd dat dertien korpsen met publiek de overtocht vanaf de vaste wal ondernemen. Overal hangen de vlaggen uit. De stoet strekt met geheven vaandels en blinkende instrumenten door het landschap. Eenderde van de Wieringer bevolking, ruim duizend mensen, luisteren naar de muziek in de muziektent in de boomgaard van de heer Dekker.

Wieringen is nog altijd een eiland, wat het reizen naar de vaste wal niet gemakkelijk maakt. Toch heeft 'Harmonie' aan bijzondere uitstapjes geen gebrek .In 1901 ontvangt 'Harmonie', als lid van 'Neerlands Dilettanten Harmonie en Fanfare Muziekgezelschappen' een verzoek haar beste muzikanten, dit is een viertal leden, te leveren voor de vorming van een nationaal korps. Dit korps zal in Den Haag optreden ter gelegenheid van het huwelijk van Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik.

In 1903 gaat de vereniging in op uitnodiging van het harmoniegezelschap 'Godsdienst en Kunstzin' uit Den Haag. Dit gezelschap bestaat dan tien jaar en organiseert om die reden een nationaal en internationaal concours. Vanwege een spoorwegstaking, waardoor veel muzikanten onder de wapenen worden geroepen, wordt het concours uiteindelijk op 3 augustus gehouden.

In 1904 is voor Rijkeboer de maat vol, eerst het gebrek aan inzet en discipline, nu het toelaten van jeugdleden onder de zestien dat is voor Rijkeboer teveel. Hij besluit, ondanks diverse pogingen om hem tot andere gedachten te brengen, de dirigeerstok neer te leggen. De heer Piet Bruul volgt hem op als directeur en vice voorzitter terwijl zijn broer Willem de functie van secretaris en onderdirecteur van hem over neemt. Rijkeboer wordt benoemd tot erelid van de vereniging.

Door een grote toeloop van nieuwe leden in 1905 moeten er nieuwe instrumenten en uniformjasjes worden aangeschaft waardoor de kas in een zorgwekkende toestand verkeerd. De Koninklijke Marine heeft dan onderofficiersjassen te koop, twee leden gaan op de fiets naar Den Helder om de jassen te bekijken. Helaas blijken die door hun afwijkend model niet bruikbaar. Door een onderhandse lening van één der leden en een voorschot van de leden zelf kunnen er alsnog nieuwe jassen worden aangeschaft.

Oud burgemeester Van Kempen bedankt voor het ere voorzitterschap, ook voorzitter Asjes haakt om gezondheidsredenen af. Beiden worden benoemd tot ereleden. Als nieuwe erevoorzitter wordt burgemeester Cavalje benoemd, geneesheer Koops wordt benoemd tot voorzitter.

De activiteiten breiden zich steeds meer uit. Er wordt opgetreden voor het Nut, de Hollandse Maatschappij van Landbouw, de IJsclub, toneelvereniging Excelsior, toneel- en zangvereniging Eensgezindheid, schoolfeesten, verjaardagen van het Koninklijk huis en de nieuwe floravereniging Floralia te Hippolytushoef. Verder speelt Harmonie bij openbare concerten op Wieringen en neemt deel aan concoursen en festivals elders. De nieuwe vervoermiddelen de motorboot, het zeiltijdperk is inmiddels voorbij, en fiets maken het de leden makkelijker om aan de vaste wal te bezoeken.

Om geld bijeen te brengen voor een muziektent, wordt in 1906 door voorzitter Koops het 'Wieringer Belang' opgericht. Veel Wieringers geven gehoor aan het verzoek om een bijdrage te leveren waardoor al snel een demontabele tent aan de bezittingen van Harmonie kan worden toegevoegd. Een particuliere tuin aan de Smidssteeg is de eerste standplaats. Later komt de muziektent op het Kerkplein.

Op zondag 22 juli van dat zelfde jaar opent medelid Jacob Bruul zijn nieuwe feestzaal Concordia. De nieuwe zaal biedt niet alleen meer ruimte, maar heeft ook belangrijke akoestische voordelen. Burgemeester Cavalje pleit, na klachten van de onderwijzers over de vervuiling van het schoollokaal door de muzikanten, om de nieuwe zaal ook te gebruiken als oefenruimte. Voorzitter Koops ziet hierin gevaren, hij denkt dat het alcoholgebruik onder de leden zal gaan toenemen. Er komt zelfs een voorstel om politietoezicht te gaan toepassen, de kosten van de twee veldwachters zouden voor rekening van Harmonie zijn. Gezien de kosten wordt het uiteindelijk een veldwachter. Een ander probleem is de overlast door rokers, tijdens uitvoeringen wordt een rookverbod ingesteld.

Het overlijden van 1^e trombonist Cor Duijnker, van wie het stoffelijk overschot na drie maanden, in februari 1909, in het kanaal bij Den Helder wordt gevonden, maakt diepe indruk op de leden. Met omfloerst vaandel en voorzien van een rouwband om de arm zijn de muzikanten bij de uitvaart aanwezig. Tien leden nemen de baar op hun schouder en brengen het trouwe lid naar zijn laatste rustplaats.

In 1910 wordt Willem Bruul, met een ruime meerderheid van stemmen, gekozen tot de nieuwe voorzitter. Hij neemt de hamer over van burgemeester Peereboom, die enkele maanden na zijn benoeming besluit te stoppen. Peereboom wordt benoemd tot beschermheer.

De familie Bruul heeft met hun artistieke, bestuurlijke en zakelijke talenten een belangrijke inbreng gehad in het orkest. De gebroeders Bruul, de directeur en onderdirecteur, brachten het orkest tot steeds betere resultaten, het orkest eindigt regelmatig hoog in de ranglijsten.

De gevreesde tuberculosebacil teistert in 1911 Wieringen, de repetities worden enige tijd gestaakt. Wel wordt er nog opgetreden. Het openbare concert op de verjaardag van prinses Juliana is ter ondersteuning van de Juliana-bloem-actie ter bestrijding van de tuberculose. Hier werkt men graag aan mee, veel gezinnen op het eiland worden door de bacil zogenaamde tering geteisterd. Het jonge lid A. Lossie moet het met zijn leven bekopen.

Bijna honderd jaar 'Harmonie' in een notendop, 1911 tot en met 2006.

1911: In september bezoekt Z.K.H. Prins Hendrik het eiland en viert de plaatselijke afdeling van de Hollandse Maatschappij van Landbouw het 50 jarige bestaan. Jan Bruul Pzn wordt de grimeur van de vereniging, zijn eerste kunsten worden voor het eerst bij het nieuw aangelegde gaslicht bekeken.

1912: Naar aanleiding van het zilveren jubileum wordt er op initiatief van mevrouw Peereboom, in geld ingezameld voor een nieuw vaandel.

1914: Er wordt muzikale ondersteuning gegeven bij de verkoop van de 'Wittekruisbloempjes', ten bate van de wijkverpleging.

1915: In januari overlijdt Jan Bruul sr, alle activiteiten worden gestaakt tot eind maart.

1916: Doordat er vluchtelingen van de watersnood in de Anna Paulownapolder zijn ondergebracht in 'Concordia' worden de repetities een maand onderbroken. Men verleend spontaan medewerking aan een feestavond van de IJsclub Westerland waarvan de baten voor het watersnoodcomité zijn.

De Eerste Wereldoorlog vraagt ook van Wieringen inzet van jonge mannen, het orkest heeft hierdoor regelmatig een tekort aan muzikanten.

Er moet volgens de burgemeester spreiding komen in de optredens van Harmonie en hij houdt voet bij stuk. Na de Kerstuitvoering in 1916 in 'De Witte Zwaan', later Hotel de Haan wil men nu ter wille van de gewenste spreiding een uitvoering geven op het Oostelijk deel van het eiland. Men denkt aan de zaal van Vroom te Oosterland, later Koster en daarna Klein. Bij het verzoek om een vergunning is het weer de burgemeester die roet in het eten gooit. Hij vindt een optreden bij Vroom niet wenselijk, daar vinden al meer festiviteiten plaats. Een nieuwe confrontatie vermijdend geeft men gehoor aan zijn voorkeur, het wordt zaal Tijsen in de Zeestraat te Den Oever, nu garageboxen.

1918: Er vindt een bijzondere uitvoering plaats, geen toneel stuk maar de operette 'Marijke van Scheveningen'. Een ongekend succes, zowel de avond voor gehuwden als voor ongehuwden is tot de laatste stoel uitverkocht.

1919: Er komt concurrente op het repetitiebezoek. Een nieuwe vorm van vrijetijdsbesteding doet zijn intrede met een voetbalwedstrijd tussen H.B.S. Den Helder tegen een Wierings elftal.

1920: Nog een concurrent doet zijn entree, een zaalhouder engageert zelf muzikanten voor het bal, dit was uit traditie voorbehouden aan 'Harmonie'. Maar wanneer de vereniging gevraagd wordt om medewerking te verlenen aan een fancyfair ten behoeve van twee arme gezinnen, strijkt men de hand over het hart en wordt het meningsverschil bijgelegd.

1923: Voor het eerst wordt vanaf Van Ewijcksluis de verdere reis per auto vervolgd en daarmee behoort het rijtuigtijdperk definitief tot het verleden. Inmiddels is de muziekvereniging 'Apollo' opgericht, wat voor 'Harmonie' inhield dat de jaarlijkse optredens daar tot het verleden behoorden.

1925: Wil men voor een bepaald doel veel publiek op de been hebben, dan is een muzikale ondersteuning van 'Harmonie' een probaat middel. Het korps heeft dan ook een belangrijk aandeel in de toenemende belangstelling voor sport. Gelokt door muzikale klanken maken velen voor het eerst kennis met deze nieuwe en gezonde vorm van vrijetijdsbesteding. Er wordt een voet- en korfbalclub, op Wieringen, opgericht.

1927: 'Harmonie' speelt tijdens de opening van het nieuwe voetbalveld aan de Koogerweg.

De Zuiderzeewerken heeft voor 'Harmonie' als voordeel dat er steeds meer mensen naar Wieringen komen, waaronder ook goede muzikanten, maar het nadeel is dat de mensen werkzaam zijn aan de Afsluitdijk, wat regelmatig afbericht voor de repetities tot gevolg heeft.

1929: De openbare optredens worden minder, de muziektent komt zelfs niet uit de winterberging. De voetbalwedstrijden op zondagmiddag spelen hierbij geen onbelangrijke rol. Wel wordt er gehoor gegeven aan het verzoek van de inmiddels opgerichte gymvereniging.

1931: De muziektent mag worden geplaatst in de Klieftstraat, de vereniging had eerder aangegeven voorkeur te hebben voor de veldwachtertuin en het schoolplein op Het Hoekje, deze laatst is dan al in gebruik is bij de R.-K. school.

Een frisse wind in de vereniging is de heer Kreijger, onderkapelmeester der Koninklijke Marine. Hij neemt de leiding van de vereniging. Met zijn kennis en militair optreden dwingt hij veel respect af. Er wordt druk geoefend om ook het muzikale peil omhoog te krijgen. 'Harmonie' komt een klasse hoger, de 'Ereafdeling', wat niet wegneemt dat de vereniging zijn medewerking blijft verlenen aan derden. Door de inbreng van de heer Kreijger wordt er een zomerreces ingesteld en er komt een bibliothecaris die alle muziekstukken gaat beheren.

1934: De Afsluitdijk is klaar, Wieringen is een middelpunt geworden. Er wordt een nationaal concours georganiseerd. Twee weekenden lang staat Wieringen in de schijnwerpers.

Nadelige gevolgen kent de Dijk ook, vele arbeiders zijn weer naar elders vertrokken en de inkomsten van de mensen die zijn gebleven lopen terug, de zo goedbetaalde banen zijn er niet meer. Gestaag neemt de armoede en de werkeloosheid toe.

1936: Geven en ontvangen wisselen elkaar af. Er wordt in verband met de verloving van Prinses Juliana, onder supervisie van de pas opgerichte Oranjevereniging, deelgenomen aan een grote optocht over het ex-eiland.

1938: 'Harmonie' krijgt het predikaat 'Koninklijk', vanaf zaterdag 14 mei 1938 is het de 'Koninklijke Muziekvereniging Harmonie'

Er is op het voormalige eiland een mentaliteitsverandering, zette men eerder de tering naar de nering en leefde men sober. Nu mede door de Zuiderzeewerken zijn velen in een crisis beland, de criminaliteit stijgt, er komt wangedrag en er komen steeds meer mensen die niet meer aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. Toch gedijt het vertier als nooit tevoren. Is het door ontspanning de dagelijkse zorgen proberen te vergeten? Bij 'Harmonie' heeft het begrip voor de zorgen van zijn naaste nog niets aan krachten verloren, de minder bedeelde leden krijgen reductie.

1939: De Wieringer Dethmer Klink heeft bij het wielrennen de titel 'Nederlands kampioen achtervolging' veroverd en wordt gehuldigd. 'Harmonie' loopt voorop in de ronde door het dorp.

1940: Tijdens de voorjaarsuitvoering wordt Jacob Bruul onwel, de uitvoering wordt afgelast. Bruul overlijdt enkele uren later in zijn woning tegenover Concordia.

Op last van de bezetter moet in het vervolg voor elk optreden een vergunning worden aangevraagd bij de Procureur-Generaal van het gerechtshof in Amsterdam.

1941: Het predikaat 'Koninklijk' mag op last van de bezetter niet meer worden gevoerd.

1942: Onder grote belangstelling wordt in de loop van de zomer opgetreden tijdens een toegestaan turnfestijn. Vergezeld van 'Harmonie' en 'Apollo' en geëscorteerd door een korps marechaussees gaan ruim vijfhonderd gymnasten in optocht door het dorp naar het sportveld.

1945: 'Harmonie' luistert een voetbalmatch tussen een Canadees elftal en 'Succes' op.

Met omfloerst vaandel en voorzien van rouwbanden en koraalmuziek wordt medelid Nan Omis herdacht, hij kwam om in Duitsland. Ook bij de officiële begrafenis van Maarten Snoodijk, de verzetsstrijder, wordt muzikaal opgetreden.

De laatste Bruul verlaat om gezondheidsredenen het korps.

1947: Vanaf nu zal 'Harmonie' steeds meer concurrentie moeten dulden van sportbeoefening en andere vormen van vrijetijdsbesteding. Op gebied van ontspanning is er de 'Kunstkring' bijgekomen.

1948: De directeur de heer Kreijger gaat vijf maanden naar Amerika, de heer Boon wordt tot vervanger benoemd.

De onthulling van het monument ter herinnering aan de troonswisseling, in de Koogerweg, wordt opgeluisterd.

De heer Zwanink wint de eerste prijs tijdens het solistenconcours te Medemblik. De heren van Hanegem en Schagen winnen een tweede prijs met lof.

1950: De plannen tot het bouwen van een muzieknis vorderen gestaag. In eerste instantie had men en locatie aan de Heldersestraat op het oog, dit kon niet doorgaan in verband met het uitbreidingsplan. Het wordt de tuin achter het gemeentehuis, later politiebureau nu firma Meereboer. Op 24 juni wordt de eerste steen gelegd.

1951: Op 23 juni wordt de muzieknis officieel geopend, een duizendkoppige menigte is naar de tuin gekomen. Met optredens van 'Apollo', zangvereniging 'Zang en Vriendschap' en 'Harmonie' wordt de nis in gebruik genomen.

1952: Er komt een nieuw tijdsverschijnsel: emigreren. 375 Wieringers zullen de stap ondernemen, waaronder enkele 'Harmonie' leden.

1953: Weduwe Bruul wordt het eerste vrouwelijke erelid. De heer W. Hollander wordt het eerste mannelijke erelid.

1954: Een nieuwe techniek doet zijn intrede: de bandrecorder. Hierdoor kan er muziek worden opgenomen van de radio, om deze zo nog beter onder de knie te krijgen.

Secretaris Duijnker neemt afscheid, op vijfenzeventig jarige leeftijd en daarvan is hij vijftig jaar lid van 'Harmonie' geweest.

1956: De samenleving wordt steeds zakelijker, verenigingen zien steeds meer af van het organiseren van concoursen en marswedstrijden. Reden hiervan is dat de verenigingen bang zijn voor verliezen.

1957: Door de vrije televisieavond op maandag blijven de repetities op die avond goed bezocht.

Op 11 december overlijdt directeur Pieter Kreijger, zijn opvolger wordt de heer Koolhaas uit Twisk.

1960: De voorjaarsuitvoeringen voor ongehuwden en gehuwden worden samengevoegd.

Op 24 december wordt medewerking verleend aan de opening van het gemeentelijke sportcomplex aan de Belt.

1964: De muziektuin blijkt een misser te zijn, weinig publieke belangstelling tijdens optreden en de ravottende jeugd is een storende factor.

1965: De drumband wordt opgericht.

1966: Onderleiding van de heer Angevare wordt er opnieuw een jeugdkorps in het leven geroepen.

Voor het eerst een speculaasactie, ter ondersteuning van de kas.

1969: 'Harmonie' werkt mee aan een feestavond van Club 1626, waaraan ook de 'Dutch Swing College Band' meewerkt.

1973: Samen met de drumband wordt er medewerking verleend aan een optocht van de net opgerichte carnavalsvereniging 'De Skarrehoepers'. Ook het brandweerkorps uit Hippolytushoef wordt muzikaal gehuldigd voor de behaalde landskampioentitel tijdens nationale wedstrijden. De drumband behaalt een tweede prijs tijden een concours in Oostzaan. De blazers promoveren van C naar D, het jaar daarna zal men uitkomen in de afdeling 'Uitmuntend'.

1974: Tijdens de voorjaarsuitvoering treden 'Harmonie', drumband, jeugdleden en 'De Calledoniums' op. Deze big band, bestaande uit eigen leden en muzikanten uit Berkhout en Kolhorn, staat onder leiding van de heer Willem Zwanink.

1975: De ladyspeaker wordt geïntroduceerd, zij kondigt tijdens optredens de te spelen nummers aan en geeft een korte uitleg betreffende de inhoud. Nieuw is ook de splitsing van Hippolytushoef tijdens een rondgang, dit door de hoge leeftijd van sommige muzikanten en de dorpsuitbreiding.

1976: Een nieuw fenomeen doet zijn intrede, 'Harmonie' organiseert een wedstrijd 'Paalzitten'.

1978: Een nieuwe activiteit is het verwelkomen van de deelnemers aan de Avondvierdaagse. Evenals het inhalen van de wandelaars en een concert voor de bewoners van het 'Noorderlicht' (sinds 1953) zal dit ook een jaarlijkse traditie worden.

1980: Er zijn nieuwe uniformen aangeschaft, van oudsher steeds geheel in het zwart of donkerblauw, nu staat men in een bruine jas met een lichtgrijs-beige broek aangetreden. De drumband draagt kleding in de kleuren bruin en oranje. Nog een mutatie is het repetitielokaal, na vele jaren geoefend te hebben in Concordia besluit met over te gaan naar het R.-K. 'Parochiehuis'.

1981: Weer een noviteit, er wordt een koffieconcert gegeven in 'Cinema de Haan'.

1983: Oude tradities worden in ere hersteld, er wordt medewerking verleend aan de taptoe tijdens de Flora-en Visserijdagen.

1984: Zo musiceert men tijdens het defilé voorafgaande aan het ringsteken met bespannen wagens tijdens de Hippofeesten, medewerking aan het Vierdorpenspel, het gezamenlijke koffieconcert van de Wieringer muziekverenigingen, het verwelkomen van de bejaarden na een bootreis aan de haven van De Haukes en muzikale rondgangen van 'Harmonie' en drumband doen denken aan de tijden van weleer.

1985: Is 'Harmonie' aanwezig, samen met het zangkoor van de Stichting 'Oud Wieringen', bij de opening van de nieuwe sporthal in Hippolytushoef.

1986: Ereleden krijgen voor het eerst een oorkonde, ontworpen door Theo Klaver.

1987: 'Harmonie' bestaat 100-jaar.

Er wordt een jubileumcomité opgericht. Diverse evenementen worden er rond het jubileum georganiseerd. Er wordt een langspeelplaat opgenomen, een film gemaakt en een boek uitgegeven. Maar het indrukwekkendste belevenis was het tegenbezoek aan de Ierse Strandtown Band in Belfast.

Erevoorzitter Heijblok ontvangt het eerste exemplaar van de langspeelplaat 'A Century in Harmony'. De compositie 'A Century in Harmony', gecomponeerd door de Wieringer Dirk Keijzer, is speciaal voor alle Wieringer muziekverenigingen geschreven. De Harmonie jubileumfilm is gemaakt door cineast Piet Kraan. August Pruimboom schreef het boek 'Gulden Noten'. De jubileumcommissie biedt als afsluiting van alle festiviteiten 'Harmonie' een nieuw vaandel aan, deze is gemaakt door mevrouw Sarien Pruimboom.

Het muziekleven gaat na honderd jaar gewoon verder, zo wordt traditiegetrouw aan alle speciale gelegenheden medewerking verleend, ook in het jaar van het jubileum.

1988: Het zat er al een aantal jaren aan te komen, maar in dit jaar is het een feit; de drumband wordt opgeheven. Na lang aarzelen neemt het bestuur dit besluit. Na jaren van opgaande lijn qua bestand, is het de laatste jaren enkel bergafwaarts gegaan met de drumband. Des te verheugend was het feit dat er weer een leerlingenorkest is van 'Harmonie'. De eerste repetities stonden onderleiding van dirigent Jac Doze.

1990: De vereniging gaat actief opzoek naar nieuwe leden en leerlingen, en houdt voor het eerst een 'open middag' in het Parochiehuis. De middag, waar een indruk men een indruk kon opdoen van de muzikale activiteiten en historie, was zeer succesvol.

1992: Wanneer de haven aan de Haukes 100-jaar bestaat, herhaald de geschiedenis zich. Na honderd jaar speelt 'Harmonie' het 'Wilhelmus' terwijl de Wieringer Aak de Haukeshaven binnenvoer.

1995: 5 Mei levert 'Harmonie' haar bijdrage aan het 50-jaar Bevrijdingsfeest. Op het 'Groene Hart' wordt het 'Wilhelmus" gespeelt, daarna volgt een rondgang door het dorp.

1999: Piet Lont speelt 45 jaar bij 'Harmonie' en wordt gehuldigd tot het eerste nog spelende erelid van de vereniging. Henk 't Hart treedt uit het bestuur, hij is dan bijna 25 jaar bestuurslid geweest, waarvan de meeste jaren in de functie van voorzitter. Gea Veenstra-Scheltus neemt zijn taak over.

2002: Op 4 maart grijpen leden van 'Harmonie' een dief in de kraag. In het Parochiehuis hebben leden van de KMV Harmonie een dertigjarige man uit Alkmaar overmeesterd. Even na half negen had de man geprobeerd op wel er opzichtige wijze een portemonnee te stelen. De dief leunde over de bar, pakte de buit en deed deze in zijn jas. Hij werd door aanwezigen tegen de grond gewerkt, het gestolene werd teruggepakt en de politie werd gewaarschuwd. Zo verhaalt het krantenartikel.

2003: Het bestuur moet alle zeilen bij zetten om een nieuwe voorzitter te vinden. Verschillende personen worden benaderd. Na lang nadenken heeft oud voorzitter Henk 't Hart besloten om voorlopig weer de voorzittershamer te hanteren.

2004: De 'Harmonie' speelt voor het eerst in de speeltuin de Helderse Buurt. Kinderen mochten een instrument van huis meenemen of een slaginstrument van de vereniging lenen.

2005: 'Harmonie' verzorgt voor de vijfentwintigste keer een Kerstconcert in het verzorgingstehuis Noorderlicht.

Wendy Prins start dit jaar de cursus muzikale basisvorming, die later de naam kreeg Voorbereidend Instrumentaal Onderwijs. De bedoeling is kinderen te leren noten lezen, ritmes te klappen en aan de hand van de blokfluit zelf muziek te maken om zo de leerlingen kennis te laten maken met de instrumenten van een fanfareorkest.

Dit jaar is het zover de Koninklijke Muziekvereniging 'Harmonie' bestaat 120 jaar en kan zeker gezien worden als een 'oudje' onder de verengingen. Maar na al die jaren is de vereniging is nog altijd jong van geest. Vele mensen hebben door de jaren heen kennis kunnen maken met 'Harmonie' , was het niet als oprichter, lid, dirigent, bestuurslid of donateur dan wel als toehoorder. De rondgangen, serenades aan jarigen, jubilarissen en huwelijksfeesten, concerten, festiviteiten rond openingen van sporthal tot winkels, concoursen, festivals en intochten, het is een hele opsomming maar een gegeven. Na 120 jaar zijn het gewortelde tradities geworden. Natuurlijk gaat het niet altijd voor de wind binnen de vereniging en in de uitgevoerde activiteiten. Dat kan ook niet wanneer je zo lang een uitgesproken functie binnen een gemeenschap hebt. Jarenlang is de avondvierdaagse binnengehaald, sinds 2003 niet meer, werden er burgemeesters op de haven van de Haukes binnengehaald of uitgezwaaid. Gingen de eerste uitstapjes naar de 'vaste wal' per zeilschip, er werd gemusiceerd in de muziektent en men vond in de beurs van de burgemeester en andere notabelen het bekende achterdeurtje om de financiën op peil te houden. De historie van de vereniging, in alle voor- en tegenspoed, geeft een uniek beeld van het reilen en zeilen van de bevolking op Wieringen.

Tegenover het laten gaan van tradities staan nieuwe uitdagingen. Concerten met bekende muzikanten als de Bunzingers, Arwin Kluft of meedoen met projecten als Manipool, een ontmoeting tussen een fanfare orkest, popmuzikanten en zanger(essen) en Stichting Kunstmest Express Wieringen. Het zijn uitdagingen waar de leden van de vereniging zich graag voor inzet. 'Harmonie' is een vereniging die aanpassingen niet uit de weg gaat, hij gaat mee met de tijd. Dit is waarschijnlijk een van de redenen dat veel leden decennia lang lid blijven. Het is geen uitzondering wanneer iemand 40, 25 of 12 ½ jaar lid is. In 2003 vierde Piet Lont zijn vijfenvijftigste muzikale jaar bij 'Harmonie'.

Het bestuur is een vaste waarde binnen de verenging, menig bestuurslid zit diverse periodes, een periode telt drie jaar, op zijn of haar post. Dat was vroeger zo en dat is nog zo. Vroeger was het bijna voor het leven, zeer gedreven mensen soms meerdere mensen uit een familie. Maar wanneer het gaat om de laatste dertig jaar springen de volgende mensen eruit: Henk 't Hart is voorzitter van 1977 tot 2000, neemt afscheid maar wanneer er in 2003 weer een beroep op hem wordt gedaan neemt hij de hamer weer ter hand. Henk Tigchelaar is penningmeester van 1978 tot 1988 en van 1993 tot 1995. Greet Ott is de secretaris van 1976 tot 1992, Roel Mast vanaf 1995 tot heden en Jacqueline Schaddelee-Rank is vanaf 1994 tot heden bestuurslid.

In 2006 bestaat het bestuur uit: Henk 't Hart, voorzitter; Roel Mast, secretaris;Yolanda Hoogester-de Wit, penningmeester en de bestuursleden Jacqueline Schaddelee-Rank en Feeb Heikens.

Het huidige bestuur bestaat uit:

Voorzitter: H.F. 't Hart: De Haukes 76, 1778 KD Westerland tel: 0227-593069

Secretaris: R. Mast: De Dolven 5 1778 Westerland tel: 0227-593090

Penningmeester: G.J. Slootweg: Hortensialaan 57, 1777 XG tel: Hippolytushoef 0227-724088

Bestuurslid: L. Koorn: Koningsspil 10, 1766 KV Wieringerwaard tel: 0620302578

Bestuurslid: F. Heikens: Westerklief 8, 1777 JB Hippolytushoef tel: 0227-593791

Bestuurslid: J. Schaddelee: Zandburen 25, 1777 CP Hippolytushoef tel: 0227-592258

Bronnen: 'Gulden Noten', August Pruimboom, 1987 en de notulen van de vereniging.

> Vaste gebruikers > KMV Harmonie

Uitgelicht

Komende 7 dagen